Zuid-Afrikaanse regeringsgebouwen
Begin 20e eeuw in neoklassieke stijl gebouwd

 Pretoria, genoemd naar de Boerenleider die de Zoeloes bij Bloedrivier had verslagen, is gesticht in 1855 en werd in 1860 hoofdstad van de Boerenrepubliek Transvaal. Het bleef hoofdstad onder de Britten en toen in 1910 de nieuwe Unie van Zuid-Afrika werd opgericht, werd Pretoria aangewezen als administratieve hoofdstad en residentie van de president en de regering.

 De nieuwe regeringsgebouwen werden ontworpen door de in Engeland opgeleide architect Sir Herbert Baker, die in 1890, nog voor zijn dertigste, naar Zuid-Afrika was gekomen. Hij maakte direct een goede indruk op Cecil Rhodes, die zijn enthousiaste en zeer invloedrijke beschermheer werd. Baker ontwierp heel wat fraaie gebouwen in Zuid-Afrika, en ook het Rhodes-monument in Kaapstad. Later droeg hij bij aan het ontwerpen van New Delhi in India en van veel belangrijke gebouwen in Engeland.

 De Union Buildings werden in drie jaar gebouwd op een heuvel die Meintjieskop heette, in de Pretoriaanse wijk Arcadia, een locatie die moest doen denken aan de Acropolis van Athene. Ze waren in neoklassieke stijl ontworpen als symbool van Zuid­-Afrika's nieuwe eenheid. De bouw was in 1913 voltooid.

 De twee vleugels, met koepeltorens, symboliseren de twee talen van het land, Afrikaans en Engels, en zijn ver­bonden door een halfrond blok met zuilen, dat een amfitheater met negenduizend zitplaatsen bevat. Terrastuinen op de heuvelhelling bevatten uitsluitend inheemse Zuid-Afrikaanse planten en er staan beelden van prominente Zuid-Afrikanen, waaronder een zwierig ruiterstandbeeld van Louis Botha, de eerste premier van de Unie.

 In 1994 verzamelde zich een menigte van tienduizenden bij de Union Buildings om Nelson Mandela de presidentseed te zien afleggen na de eerste vrije verkiezingen in het land.

 "Mede-Zuid-Afrikaner, volk van Zuid-Afrika: dit is waarlijk een vreugdevolle nacht." 
Nelson Mandela, overwinningstoespraak 2 mei 1994

BOURKE'S LUCK POTHOLES

KWAZULU-NATAL, ZUID-AFRIKA

Maximumdiepte gaten 6 meter  /  Type gesteente dolomiet

De rivieren Blyde en Treur vloeien nabij Bourke's Luck Potholes samen. De Treur wordt hier naar een smalle stroomversnelling geleid die met een bocht van bijna 90 graden in de Blyde stroomt. Deze abrupte koerswijziging veroorzaakt het kolkende water, dat samen met de zwerfkeien die vanaf de heuvels worden meegevoerd een reeks enorme, komvormige gaten of potholes van wel 6 m diep in het zachte rood-geelgekleurde dolomietgesteente heeft uitgesleten. Een boer, Tom Bourke genaamd, was vroeger eigenaar van dit terrein. Hij dacht dat als goudzoekers stroomopwaarts goud konden delven, hij in zijn potholes goudklompjes moest vinden. Hij kreeg gelijk en deze plek kreeg de naam Bourke's Luck.

 De namen van de twee rivieren hebben een andere achtergrond. In 1840 was een groep boeren in het gebied op zoek naar een woonplaats. De mannen trokken oostwaarts en lieten hun vrouwen en kinderen in kampementen aan een rivier achter. Toen ze op de afgesproken nog niet terugkeerden, dachten de vrouwen dat hun echtgenoten dood waren en gaven ze de rivier de naam Treur, ‘rivier van verdriet'. Later werden de mannen en hun gezinnen herenigd bij een andere rivier, die ze de naam Blyde gaven, ‘rivier van de vreugde'.

Het venster van God

We blijven één dag in Pelgrimsrust. Met het busje rijden we langs de rand van het plateau en bezoeken enkele mooie uitzichtpunten en geofysische merkwaardigheden. Een daarvan is echt grandioos, vooral vanwege het mooie panorama waarvan je kunt genieten: de Blyderivier Canyon. Vanaf God's Window bekijken we de 800 meter diepe kloof die wel iets wegheeft van de Grand Canyon. Bij het uitzichtpunt God’s View hebben we een ruim blikveld over het laagland tot aan Krugerpark. Bij Bourke's Luck Potholes komen de beide riviertjes de Blyde en de Treur bij elkaar. Samen hebben ze diepe kolkgaten in het veelkleurige gesteente geschapen. We maken nog een korte wandeltocht door het ‘fynbos’ met mooie bloemen en planten die in onze ogen heel exotisch overkomen. Dit wordt veel geklauter over rotspartijen, maar het is wel de moeite waard.

Wilfried de cameraman

Ook Pelgrimsrust zelf bekijken we in een uurtje of twee tijd, met ongevraagd in ons kielzog de dribbelende Wilfried met zijn geavanceerde filmcamera.  Het doet nogal anachronistisch aan: de boerse, onontwikkelde Belg-met-zijn-eeuwige-pet die een brok Japanse supertechnologie koestert. Het stadje is klein en erg toeristisch. We bezoeken er een museum (alles hoe het vroeger was, nostalgie) en een souvenirshop.

 Avondeten in The Vine

's Avonds zitten we dan ook al vroeg bij The Vine te dineren, de groep dineert altijd laat, rond achten. We worden bediend door een jonge vrouw met een treurige blik in haar ogen. Als ze verneemt dat we Nederlanders zijn barst ze plompverloren uit in een bittere litanie van zelfbeklag. Het hulpje in het restaurant is een neger met een bolhoed, dat moet voor de folklore, laatnegentiende-eeuws weet je wel. Als hij aan ons tafeltje zit maken we een foto met de zelfontspanner. Na de flits kijkt hij eerst verbouwereerd, maar dan lacht hij breed en snelt hij linea recta de keuken in om zijn maats kond te doen van dit ongeëvenaarde stukje westerse techniek.

Schitterende sterrenhemel

Op weg door de kille avondlucht naar de huisjes worden we verrast door een adembenemend schouwspel dat boven ons hangt.  In de aardedonkere nacht (geen maan, nergens verlichting) kun je hoog aan de onbewolkte vrieshemel myriaden van sterren ontwaren. We zien het Zuiderkruis, de tegenhanger van de Poolster. Men zegt dat de sterrenhemel boven het zuidelijk halfrond veel spectaculairder is dan die boven de noordelijke hemisfeer. We kunnen dit slechts beamen. We worden er stil van en voelen ons heel klein en nietig.  

BLYDE RIVER CANYON

 KWAZULU-NATAL, ZUID-AFRIKA

Lengte van Blyde River Canyon 24 km  / Diepte van het ravijn 800 meter

 De 24 km lange Blyde River Canyon wordt gedomineerd door imposante granietbergen. De rivier snijdt door het noordoostelijke deel van de Great Escarpment en slingert zich een weg door de Blydepoortdam nabij Swadini. Eens kolkte de Blyde door het gesteente en sneed hij een 800 m diepe kloof uit, de op twee na grootste ter wereld; zo ontstond een van de fraaiste landschappen van Afrika. Tegenwoordig stroomt de rivier door kloven die bedekt zijn met regenwouden en groenblijvende struikachtige planten die men fynbos noemt. Aan een kant liggen de Drie Rondavels (ook wel de Three Sisters genoemd), drie enorme spiralen van dolomietgesteente die als reusachtige ruimtevaartuigen uit de wanden van het ravijn oprijzen. De toppen zijn bedekt met een groene vegetatielaag en korstmossen kleuren de wanden oranje. Hun lokale naam ontlenen ze aan een gelijkenis met de ronde rieten hutten van de inheemse bevolking. Een andere opvallende piek, de Pinnacle, is een kwartsieten zuil die uit de diepe beboste kloof oprijst.

Big Hole (Kimberley, Zuid-Afrika)

 Rijkste diamantmijn van Zuid-Afrika

 Vanaf ongeveer 1860 waren in de buurt van Hoopstad door Boeren diamanten gevonden, en toen in 1871 een Afrikaan een exemplaar van 83 karaat vond, op een heuvel van de twee gebroeders De Beer, kwam het gebied volop in de belangstelling. De ontdekking lokte duizenden schatzoekers naar de streek en er ont­tond een stad, die aanvankelijk New Bush en in 1873 Kimberley werd genoemd (naar de toenmalige Britse koloniaal secretaris, John Wodehouse, eerste Earl of Kimberley). De heuvel verdween en werd de Big Hole - de rijkste diamantmijn van Zuid-Afrika.

 De Big Hole is het grootste met schoppen en houwelen gegraven gat ter wereld. Het werd uiteindelijk 215 meter diep, met een omtrek van bijna 1,6 km, en leverde bijna 2700 kg diamanten op tot de mijn in 1914 werd gesloten. Na 1880 kwam de mijn order beheer van de De Beers Company, gesticht door de zakenman en politicus Cecil Rhodes. Afrikaner verdrongen zich om in de mijnen te werken en eind 1871 had Kimberley een grotere bevolking dan Kaapstad. Het was een ruige pioniersstad van kroegen en danstenten zonder wettelijk gezag; de bewoners leefden volgens hun eigen wetten. Maar in 1882 werd het de eerste stad op het zuidelijk halfrond met straatverlichting en in 1886 werd er de eerste mijnbouwschool van Zuid-Afrika geopend, voor de helft gefinancierd door De Beers. De stad werd in 1899 en 1890 belegerd door de Boeren en het voedsel moest er worden gerantsoeneerd. Later bouwden de Britten er een concentratiekamp voor vrouwen en kinderen van Boeren.

 Naast de Big Hole zijn veel van de oudste gebouwen van de stad behouden of gerestaureerd door het Kimberley Mine Museum. Enige daarvan zijn de bar Digger's Rest, de door diamantmagnaat Barney Barnato gestichte boksschool en een golfplaten danslokaal uit 1901.