De Karoo: woest, kaal en vlak

Erik is er kapot van, Jos vindt het wel aardig en Clim moet er niks van hebben: de Karoo - hoogvlakte. We doorkruisen hem een drietal dagen en dat is lang in zo’n eentonig landschap. Na een tijdje heb je schoon genoeg van die kale,schaars bewoonde vlakten met hier en daar een cactus of vetplant en af en toe een schaapskudde of een farm. Toch zit in al die monotonie een element van afwisseling, de einders zijn steeds anders met silhouetten van vooral tafelbergen in al zijn vormen, kegelvormige kopjes of scherp gekartelde bergruggen. Overdag is de temperatuur er bovendien aangenaam, tussen de 15 en 20 graden. 's Nachts koelt het sterk af. Veel meer is er over dit landschap niet te vertellen; de onmetelijkheid ervan moet je zelf ervaren. In de zomer is het er snikheet en zijn de omstandigheden voor zowel mens als dier ondraaglijk. De weinige pioniers hier zijn dan ook een gehard en ongenaakbaar volk, van huis uit conservatief en diep religieus. (Dit zijn de letterlijke woorden van Adriaan van Dis.) Echt rijk kun je ze niet noemen, wel taai en onverzettelijk, ook in hun leer en vooroordelen. Zwarten komen in dit gebied nauwelijks voor, wel kleurlingen die volkomen afhankelijk zijn van hun bazen. Ze spreken er zonder uitzondering Afrikaans: “Wiens brood men eet, diens woord men spreekt”, moet je hier letterlijk opvatten.

Authentieke ‘tuishuisjies’ in Cradock

Het eerste plaatsje dat we na de Transkei aandoen is Cradock, oorspronkelijk een vooruitgeschoven legerplaats om de opdringende zwarten van de malse weidegronden in het zuiden af te houden. We logeren er in het Tuishuis, een rij authentieke huisjes in bewoonbare staat in de laatnegentiende-eeuwse stijl. Je woont er letterlijk in een museum! Prachtig vonden we het, zo prachtig dat we van het hemelbed geen gebruik hebben gemaakt, bang om iemands persoonlijke privacy of gewoon de geschiedenis te schenden. Natuurlijk zijn de huisjes ook van alle moderne gemakken voorzien, zodat het er prettig toeven is. Jammer genoeg blijven we er maar één nacht.

Verbijsterend mooie welkomstliederen

's Avonds staat ter ere van ons een groep zwarten, een plaatselijk kerkkoor wellicht, buiten op de stoep verbijsterend mooie liederen te zingen. Cradock zal ons bovendien bijblijven als de plek waar we de meest uitgebreide vleesmaaltijd kregen die we ooit gehad hebben: bijna een hele kilo mixed grill per persoon, een en al bief en worst! Jos herinnert zich het begrip 'doggy bag' en neemt de helft mee voor de volgende dag. In het plaatsje zelf is overigens geen klap te beleven.  maar er is zowaar wel architectuur te bewonderen: de hoofdkerk van het dorp is een exacte, maar kleiner uitgevoerde kopie van ‘St. Martin's in the Field’ in Londen. Ook het stadhuis en het postkantoor zijn het aanzien waard.

Kwagga’s in het Mountain Zebra Park  

Direct achter Cradock is het weer tijd voor de zoveelste 'game drive', nu in het Mountain Zebra National Park, waar de kwagga (een bijna uitgestorven zebrasoort) te zien is. We zien er ook hartebeesten. Daarna gaat het verder over lijnrechte wegen die uitstekend onderhouden zijn. Plotseling zien we aapjes langs de weg, dit zijn de enige dieren waarvoor kleurling Steve warm loopt; kraaiend van plezier probeert hij hen te voeren. Even later moeten we weer stapvoets rijden; de oorzaak is struisvogels die voor ons op de weg trippelen en van geen wijken weten. Hij kijkt steeds achterom waar we blijven, als we sneller gaan begint hij ook harder te rennen. Een aardig intermezzo, dat breekt de sleur.

Aangenaam verblijf in Graaff Reinet

In Graaff Reinet blijven we enkele dagen langer en volkomen terecht. Dit historisch stadje wordt de Parel van de Karoo genoemd en daarom hebben ze de gehele binnenstad onder monumentenzorg geplaatst. We wonen opnieuw in een "self catering" huisje, maar dit is niet zo spectaculair antiek als dat in Cradock. De mensen hier zijn uiterst voorkomend en vriendelijk. In dit grotere stadje lopen wel zwarten rond, uiteindelijk mogen ze zich nu in het Mandela -tijdperk overal vrij vestigen. Hun ‘lokasies’ liggen aan de rand van de stad. Speciaal voor hun is een terrein geëgaliseerd en zijn er de noodzakelijke voorzieningen zoals riolering en toilet aangebracht op kleine perceeltjes grond. Bouwen moeten ze zelf doen en dat is nu juist het punt, dat is te duur. Bovendien moeten ze voor de grond een symbolische huur betalen en dat weigeren ze principieel nu er een zwarte regering aan de macht is. Alles moet gratis. Gevolg, honderden van die bouwrijp gemaakte kavels liggen nu braak. In de stad wordt sinds kort gebedeld, iets waarvan de blanken gruwen. Aalmoezen geven is o.k., vinden ze, maar laat ze er in godsnaam iets voor terugdoen. Een niet geheel onbegrijpelijk standpunt. We hebben een beetje medelijden met die blanken hier (u leest het goed), hun vrees dat hun goed georganiseerde en subliem geconserveerde stadje naar de bliksem gaat lijkt ons niet geheel ongegrond.

In de ‘sonkamer’ van Afrikaander Boer de Klerk

Tijdens een van onze wandelingen door de gegoede buitenwijken worden we door een ouder echtpaar uitgenodigd op de thee. Het zijn Afrikaners, Boeren dus, die ons het ruime, maar eenvoudige huis laten zien. Bokkie, zo noemt de oude dame liefkozend haar man, zit in de ‘sonkamer’ (de serre) zijn reumatische botten te verwarmen. Hij heeft een mismaakte hand en een dozijn andere kwaaltjes waar hij echter blijmoedig over praat. Zij kunnen terugblikken op een arbeidzaam leven als schaapsfokkers in de Karoo. Hun vier kinderen zijn goed terecht gekomen en tevreden genieten ze nu van een rustige oude dag. Het was aangenaam verpozen bij deze familie De Klerk, overigens geen familie van die voormalige president, waarvan de voorouders afkomstig waren uit Zeeuws-Vlaanderen.

Na de  Kerk naar de Kroeg

Naast museumbezoek staat ook geveltoerisme op ons programma, dat kan hier niet missen met al die 18de en 19de-eeuwse gebouwen. In het middelpunt van de stad ligt de Nederduits Hervormde Kerk, van buiten in een vreemde stijl, van binnen indrukwekkend vanwege haar eenvoud die zo kenmerkend is voor protestantse bedehuizen. Voor de avond invalt brengen we een bezoek aan onze vaste kroeg, waar de barman ons verbaast door met zijn handen de kroonkurken van de bierflessen te wippen. Wilfried, die ons weer als een schaduw is gevolgd, ontdekt de truc en laat triomfantelijk zien dat hij dit ook kan klaarspelen met zijn tanden. "Oh, that's why... “, zegt de bartender laconiek, refererend naar de abominabele toestand van Wilfried's gebit.

De Vallei der Verlatenheid

Tien kilometer buiten Graaff Reinet ligt de Vallei der Verlatenheid, gekenmerkt door een geërodeerd landschap met grillige rotsformaties. We gaan er met de bus naar toe. Het is bijzonder de moeite waard met een weids uitzicht over de vlakten en over het stadje. Je herkent prima het geometrische stratenpatroon. Het is er bijzonder fotogeniek. We maken een wandeling die onzes inziens veel te kort is, want we hebben weer eens niet genoeg tijd.

Fameus struisvogelcentrum Oudtshoorn

Een ander Karoo - stadje waar we later neerstrijken is Oudtshoorn, het centrum van de struisvogelteelt. Natuurlijk bezoeken we er een farm; daar aansluitend staat een tochtje door de Cango - grotten in de Swartbergen op het programma. Heel toeristisch, maar toch leuk. Voor het eerst merken we iets van andere toeristen in dit immense land. In Oudtshoorn is het goed van eten en drinken; we hebben een bar bij het hotel! We ontdekken een heel bijzonder restaurant met bediening van een jonge vrouw uit Knokke (België), die hier is neergestreken. Bij een knappend haardvuur dineren we exclusief in een historische ambiance. Overdag lopen we de hele stad door, bezoeken het plaatselijke museum (een voormalige school). Dit laatste staat in het teken van de struisvogels, maar heeft ook tal van andere interessante verzamelingen. Belangrijk is de afdeling archeologie en zeker de geologie: de Karoo is een van de oudste geologische formaties van de wereld.