Genieten van koloniale geneugten

In het mijnwerkersstadje Dundee verblijven we in een koloniaal hotel. Hier is een speciale expositie te bewonderen met memorabilia van Engelse legercorpsen. Dit is de streek van de 'Battlefield Route”! Talrijke, veelal oudere Britten, maken hier een ‘sentimental journey’ om de slagvelden van opa of overgrootvader te bekijken. Het blijkt een trekpleister van de eerste orde te zijn. Die Engelsen blijven een martiaal volkje, daarbij vergeleken zijn de Duitsers slechts broekies, tenminste tegenwoordig. Vroeger konden de Pruisen er ook wat van. De koloniale successen uit de imperialistische tijden van "England rules the waves" worden hier schaamteloos vereerd. Over uitbuiting en wantoestanden wordt met geen woord gerept. 

Blanke eilandjes in een zee van zwarten Dit is een van de streken waar de Boeren het economische heft nog stevig handen hebben. Al die rustige plattelandsstadjes zijn blank. Aan de rand ervan liggen de bescheiden huisjes van de huisslaafjes, kindermeiden, winkelbedienden en zeker niet te vergeten tuinlieden. Dan komt er een tijdje niks, vervolgens duiken de schamele hutjes en stoffige dorpjes op van zwarten die economisch op eigen benen staan middels een beetje land- en tuinbouw op de karige bodem en wat veeteelt met scharminkelige koeien en mottige schapen en geiten op de dorre grasgronden. De hutten hebben de vorm van een rondavel en zijn allemaal zonder uitzondering slechts voor de helft geverfd in een of andere pasteltint. Niemand heeft ons kunnen uitleggen waarom ze dat zo doen. Langzamerhand verschijnen ook steeds meer stenen huisjes en worden de strooien daken vervangen door roestende golfplaten.

Voorkeursbehandeling in het witte Dundee

Bij de bank in Dundee wisselen we traveller's cheques in. We krijgen er een voorkeursbehandeling en worden apart geholpen. Zowel de blanke als zwarte cliëntèle schijnt hiermee in te stemmen. De blanken in deze stadjes overigens zijn tegen ons extreem vriendelijk, niet zo gemaakt en zo gelikt als in de States. We denken dat ze wanhopig op zoek zijn naar medestanders die voor hun precaire toestand begrip hebben. Ze koesteren hun verleden en de belangstelling voor geschiedenis maakt een revival door. Heemkundemusea schieten als paddenstoelen uit de grond. Bij de zwarte bevolkingsgroepen schijnt zich een identiek proces te voltrekken. Het gevaar ligt voor de hand: verharding van standpunten en vooroordelen, verheerlijking van ras en soms geloof bij beide partijen.

Boerenvolksmuziek tegen de kaffers In Dundee gaan we 's avonds de straat op. Na zevenen is het er uitgestorven en krijgt het iets lugubers.  We eten in een tent met een blanke eigenaar die uitdagend keiharde boerenvolksmuziek draait, de luidsprekers staan aan de straat. Alsof hij hiermee wil duidelijk maken: "Hier die land is van ons. Julle moet wegblijf, kaffers!" Natuurlijk heeft hij wel Zoeloemeiden in dienst, die ons met wit gezalfde (of geverfde) gezichten voorzien van een karig maal. We zitten weer op de hoogvlakte - op zo’n 1200 meter hoogte - en het is zó koud dat we de blikjes bier ter koeling buiten het raam hangen.