Genieten
van koloniale geneugten
In
het mijnwerkersstadje Dundee verblijven we in een koloniaal hotel. Hier is een
speciale expositie te bewonderen met memorabilia van Engelse legercorpsen. Dit
is de streek van de 'Battlefield Route”! Talrijke, veelal oudere Britten,
maken hier een ‘sentimental journey’ om de slagvelden van opa of
overgrootvader te bekijken. Het blijkt een trekpleister van de eerste orde te
zijn. Die Engelsen blijven een martiaal volkje, daarbij vergeleken zijn de
Duitsers slechts broekies, tenminste tegenwoordig. Vroeger konden de Pruisen
er ook wat van. De koloniale successen uit de imperialistische
tijden van "England rules the waves" worden hier schaamteloos
vereerd. Over uitbuiting en wantoestanden wordt met geen woord gerept.
|
Blanke
eilandjes in een zee van zwarten
Dit
is een van de streken waar de Boeren het economische heft nog stevig handen
hebben. Al die rustige plattelandsstadjes zijn blank. Aan de rand ervan liggen
de bescheiden huisjes van de huisslaafjes, kindermeiden, winkelbedienden en
zeker niet te vergeten tuinlieden. Dan komt er een tijdje niks, vervolgens
duiken de schamele hutjes en stoffige dorpjes op van zwarten die economisch
op eigen benen staan middels een beetje land- en tuinbouw op de karige
bodem en wat veeteelt met scharminkelige koeien en mottige schapen en geiten
op de dorre grasgronden. De hutten hebben de vorm van een rondavel en zijn
allemaal zonder uitzondering slechts voor de helft geverfd in een of andere
pasteltint. Niemand heeft ons kunnen uitleggen waarom ze dat zo doen.
Langzamerhand verschijnen ook steeds meer stenen huisjes en worden de strooien
daken vervangen door roestende golfplaten.
|
 |
Voorkeursbehandeling
in het witte Dundee
Bij
de bank in Dundee wisselen we traveller's cheques in. We krijgen er een
voorkeursbehandeling en worden apart geholpen. Zowel de blanke als zwarte
cliëntèle schijnt hiermee in te stemmen. De blanken in deze stadjes
overigens zijn tegen ons extreem vriendelijk, niet zo gemaakt en zo gelikt
als in de States. We denken dat ze wanhopig op zoek zijn naar medestanders
die voor hun precaire toestand begrip hebben. Ze koesteren hun verleden en de
belangstelling voor geschiedenis maakt een revival door. Heemkundemusea
schieten als paddenstoelen uit de grond. Bij de zwarte bevolkingsgroepen
schijnt zich een identiek proces te voltrekken. Het gevaar ligt voor de hand:
verharding van standpunten en vooroordelen, verheerlijking van ras en soms
geloof bij beide partijen.
|
Boerenvolksmuziek
tegen de kaffers
In
Dundee gaan we 's avonds de straat op. Na zevenen is het er uitgestorven en
krijgt het iets lugubers. We eten in een tent met een blanke eigenaar die
uitdagend keiharde boerenvolksmuziek draait, de luidsprekers staan aan de
straat. Alsof hij hiermee wil duidelijk maken: "Hier die land is van
ons. Julle moet wegblijf, kaffers!" Natuurlijk heeft hij wel
Zoeloemeiden in dienst, die ons met wit gezalfde (of geverfde) gezichten
voorzien van een karig maal. We zitten weer op de hoogvlakte
- op zo’n 1200 meter hoogte - en het is zó koud dat we de blikjes bier ter
koeling buiten het raam hangen.
|
 |
|
Slagveld Isandlwana
Britse
nederlaag tegen Zoeloekrijgers in 1879
Rond
Isandlwana liggen veel slagvelden uit 1838, toen Boeren het
Zoeloegebied binnenvielen en een overwinning boekten bij
Bloedrivier. Tegen 1880 tartten de Britten de macht van de
Zoeloes en hun koning Cetshwayo, en leden een van de
verpletterendste nederlagen van al hun koloniale oorlogen. Op
22januari 1879 werd het 24e regiment infanterie overweldigd door
25.000 Zoeloekrijgers, die zich doodstil in een vallei verborgen
hadden gehouden. De 'rooineks' hadden geen idee van hun
aanwezigheid tot een patrouille hen ontdekte. De met speren
bewapende Zoeloekrijgers stortten zich over de heuvel en
omsingelden hun veel minder ta!rijke tegenstanders. Na vier uur
waren meer dan 1300 Britten gesneuveld. Aan het eind van het
gevecht trad er een zonsverduistering op.
Er is aan
het slagveld weinig veranderd. Steenhopen geven aan waar de
lichamen zijn begraven en aan de gedenktekens voor de doden is
er onlangs een voor de Zoeloes toegevoegd. Niet ver ervandaan
ligt Rorke's Drift, bekend van de film Zulu, waar het omgekeerde
gebeurde en slechts 110 Britse soldaten een kleine Zweedse
missiepost verdedigden tegen een twaalf uur durende aanval van
drie- tot vierduizend Zoeloes die van Isandlwana kwamen. De
Britten weigerden zich over te geven en verdedigden zich van
achter een barricade van biscuitblikken en graanzakken tot de
Zoeloes afdropen. De missiepost is nu een museum.
“Een
assegaai is in de bulk van de notie gedreven, er zijn te weinig
tranen om de doden te bewenen." Cetshwayo over de
Zoeloe-verliezen in Isandlwana |
Slide show
Drakensberg / Zoeloeland / Natal
KwaZulu, Natal, Drakensberg
