HEENREIS MET MAGIC BUS

Dag 1 / Zaterdag, 10 juli 1982

Per trein naar München

Om 06.45 uur kwam mijn broer Corné mij afhalen om me naar het vertrekpunt van de Magic Bus te brengen. Om 07.30 uur, veel te vroeg, kwamen we in Eindhoven bij het station aan. We dronken koffie. De bus, die om 08.30 uur zou vertrekken, was echter in geen velden of wegen te bekennen. Om 09.15 uur belde ik het hoofdbureau in Amsterdam op. Niemand nam op. Corné was het wachten beu en reed terug. Inmiddels bleken nog twee personen op de betreffende bus te wachten: Marli Bongers uit Weert en Hans Droog uit Heijthuijsen. Zij hadden ook als bestemming Turkije. Om 11.00 uur bereikte Hans telefonisch het bijkantoor in Rotterdam. Daar deelde men ons mede dat de bus Eindhoven niet had aangedaan om tijd te winnen! De directeur adviseerde ons om per trein naar München te reizen. Hij zou ervoor zorgen dat de bus daar op ons bleef wachten. De reiskosten moesten we evenwel zelf voorschieten.

Overstappen bij de Hauptbahnhof

Na onderling overleg besloten we dit risico (van een enkeltje München ad fl 150,-, plus terugreis, plus totale vooruitbetaalde reissom van fl 450,-) voor lief te nemen. Via Venlo, Keulen, Frankfurt en Stuttgart bereikten we München laat in de avond. En inderdaad: daar stond een reisleidster van Turks-Franse origine ons op te wachten. Bij haar konden we onze extra reiskosten declareren. Dat ging buiten verwachting soepel, alsof ze het gewend was. Het was de Turkse firma Bosfor waarmee we zouden reizen; dit is een busonderneming die gespecialiseerd is in reizen vanuit Istanbul op Europa. De bus bood plaats aan 49 personen, maar er gingen slechts 25 personen mee. De opengebleven plaatsen werden volgestouwd met grote pakken bagage en wel tot aan het plafond! Er ontstonden nog enkele typische probleempjes voor we definitief konden vertrekken. Alleenreizende vrouwen konden de tickets niet lezen en weigerden dus extra te betalen voor de bagage; er zat een verstekeling tussen de passagiers (een 12-jarig jongetje dat later toch mee mocht reizen.) Een van de chauffeurs miste zo'n fl 100.- en ga zo maar door. In Turkije bleek later dat deze toestanden bij het doorsnee reispakket horen. Het geeft wat kleur en fleur aan je reisbelevenissen. Even na twaalven was de propvolle bus dan eindelijk voorgoed op weg: 2 chauffeurs, 22 Turken uit Nederland en Duitsland en tenslotte 3 Limburgers. De chauffeurs reden om tourbeurt. Zij spraken geen woord Duits. Ik zat helemaal vooraan naast een alleenreizende Turk uit Burdur (Zuidwest-Turkije), genaamd Ibrahim Kolcutuk, die in het Duitse Kassel woonde. Hij was een echte regelneef.

Dag 2 / Zondag, 11 juli 1982

Formaliteiten aan grenzen

De informatie van de chauffeurs kreeg ik via hem uit de eerste hand. Ik communiceerde met hem in het Turks en Duits. We wisselden drank, sigaretten en fruit uit. Om 01.00 uur was bijna iedereen in slaap gedommeld. De formaliteiten aan de Oostenrijkse grens waren minimaal.

Tegen het ochtendgloren was toch iedereen weer ontwaakt, men sliep erg ongemakkelijk in de propvolle bus. Incident: een barse politieagent houdt de bus onderweg aan. Van de tachograaf klopte niets en de bus had een ongeoorloofde inhaalmanoeuvre uitgevoerd en daarbij ook nog de snelheidslimiet overschreden. De politieman: "Du natürlich nix sprechen Deutsch!." Antwoord van de chauffeur: "Ich nix spreche Deutsch." Met een boete kwamen we ervan af. Aan de Joegoslavische grens wisselde ik DM 40.- in Dinars om. Een dinar is ongeveer een stuiver waard. Het vorig jaar was dat nog 7 cent, toen ik met Jos Manders in Joegoslavië was. We pauzeerden elke twee uur slechts 20 minuten. In volle vaart ging het richting Oriënt. We kregen echter vanzelf onvoorzien oponthoud. Ten eerste kreeg de bus een klapband, wat ons een uur kostte. Ten tweede moesten we op de Dodenweg (de "autoput" Zagreb-Belgrado) 200 kilometer file rijden. De weg zat boordevol Duitse bouwvaktoeristen. Achter Belgrado kregen we een tweede klapband.

Verhitte discussies

In Nisj zouden we overnachten in een middenklassenhotel. Daar aangekomen werd voor het hotel niet uitgestapt, maar geconfereerd en wel op zeer heftige en luidruchtige wijze. Iedereen wilde zijn zegje doen, liefst allemaal tegelijk. Ibrahim voerde er de boventoon; later zei hij eufemistisch dat hij 'gespreksleider' was geweest! Wat was het probleem?

Het voorstel was dan ook om geen hotel te nemen, maar om linea recta naar de lonkende grens door te rijden. De reeds betaalde DM 40.- overnachtingkosten werden dan echter niet gerestitueerd. En daar zat hem de kneep. De alleenreizende vrouwen zouden dit "verlies" later aan hun man niet kunnen verdedigen, zodat zij (het waren er 6) zich met hand en tand tegen het voorstel verzetten. Vooral Ayse, een gezette jonge vrouw met typisch mongoloïde trekken en vloeiend Duits sprekend, spuwde vuur. Vergeefs echter, de stem van de meereizende mannen woog veel zwaarder en de vrouwtjes haalden morrend bakzeil. De 'Hollandalilar' (wij dus) legden zich bij voorbaat bij het meerderheidsstandpunt neer. Na dit turbulente oponthoud toerden we dus rechtstreeks verder naar Turkije’s buurland 'Bulgaristan'.

Dag 3 / Maandag, 12 juli 1982

Verre van gezond!

Voor ik met mijn wedervaringen verder ga, moet ik eerst iets kwijt over mijn verre van optimale gezondheidstoestand. Zowel links als rechts in mijn neusopeningen bevonden zich steenpuistjes, weliswaar klein, maar uitermate lastig Zij dwongen me tot ademen door de mond. Tijdens de reis kwam ook nog een nieuwe steenpuist opzetten, ditmaal op mijn linkerbovenbeen. Eenmaal in Istanbul werd het een schotelvormige kanjer met een doorsnede van bijna 10 cm. Door de oncomfortabele manier van reizen (voortdurend blijven zitten, broek onder spanning, ribfluweel schuurt erlangs, geen mogelijkheid tot verzorging) werd vooral die puist een pijnlijke geschiedenis.

Met jankende claxon

Tien kilometer voor de Bulgaarse grens stootten we plotseling hernieuwd op een file, tenminste daar kwamen we later achter want doordat alle chauffeurs hun verlichting hadden uitgedaan en er ook in Joegoland gesnoeid wordt op o.a. het gebied van de straatverlichting, konden we geen hand voor ogen zien. Ik vond het nogal spookachtig in die aardedonkere nacht zo'n 2.000 km van huis. De zieke chauffeur kon echter niet tegen die spanning en ging eigen rechter spelen. In volle vaart trok hij links de file voorbij en joeg hij met jankende claxon naar de grens. Herhaaldelijk kwam hij muurvast in de tegenliggers te zitten, maar Ibrahim stapte uit met sigaren en sigaretten en zorgde dan voor vrije baan. De passagiers sloegen een en ander met ingehouden adem gade.

Corrupte grensbewakers

Toen de grens in zicht kwam en de file zich daarna bleek op te lossen, ging er een zucht van verlichting door de Turkse rijen en week de spanning allengs voor vrolijkheid en opgetogenheid. De Bulgaarse douaniers zetten echter een geduchte domper op de vrolijkheid van de Hollanders. Wij moesten voor één dag Bulgarije een transitvisum à raison van DM 60,- aanschaffen.

We kregen daar slechts 5 Lev (Bulgaarse valuta-eenheid) voor terug. Ik rekende tevens af voor Marli en Hans, want zij hadden niet genoeg Duitse marken meer. Alle Turken in de bus hadden in Duitsland of Den Haag reeds een visum aangevraagd; ook nog eens veel goedkoper, n.l. voor DM 30,-. De bagage werd overigens niet gecontroleerd. De luiken bleven gesloten, maar daarvoor moesten de chauffeurs eerst ettelijke flessen whisky en sloffen Pall Mall aan de corrupte Bulgaarse Bende overhandigen. Deze vorm van baksjies gebeurt ook nog min of meer openlijk. Wij Nederlanders kijken daar over het algemeen nogal vreemd tegenaan. Door de ambtenaren goed te salariëren weet men in Nederland dit mondiale verschijnsel aan banden te leggen. Het verdient alleszins aanbeveling bij de discussie over de bevriezing van de ambtenarensalarissen hiermede rekening te houden.

Opstopping bij Turkse grens

Na de grens viel ik in een onrustige slaap. Pas in de buitenwijken van Sofia, rond 6 uur ‘s morgens, ontwaakte ik door het schokken van de bus die over tramrails en ruwe klinkers reed. Ik herkende de plek en het betreffende kruispunt onmiddellijk van 9 jaar geleden, toen ik er met Cléo Parren was. Er was niets, maar dan ook letterlijk niets veranderd. In één ruk doorkruisten we Bulgarije. Om 11 uur ’s morgens bereikten we de Turkse grens. Wat een desillusie! Er stonden wel duizend wagens voor ons! Wel 30 rijen breed en 50, 60 wagens lang stonden de Turkse gastarbeiders, want dat waren het stuk voor stuk, te wachten tot ze aan de beurt waren. Gelukkig bleken touringcars voorrang te hebben. Alles moest wel worden uitgepakt en dat had heel wat voeten in de aarde. Wat toen allemaal te voorschijn kwam! Een Turkse jongen uit Den Haag ging in Turkije trouwen, dus had hij in Nederland alvast zijn hele huisraad aangeschaft: complete bedden met matrassen, koelkast, naaimachine, wasmachine, superpakken wasmiddelen, linnengoed en zo verder. Een ander had een demontabel bed bij zich…. Een andere passagier bleek in een kist waarop aangegeven stond "naaimachine”, een KTV en een videorecorder te hebben gesmokkeld. Hij werd alsnog bekeurd. De alleenreizende vrouwen hadden geen hulp om uit- en in te pakken, dus hielp ik hen maar. Mijn bagage werd toch met geen blik waardig gekeurd. Wie gaat er in Allah's naam met slechts één enkele reistas op vakantie? Die moet wel niet goed snik zijn....

Thracië: golvend heuvellandschap

Een en ander nam 2 uur in beslag. Luttele kilometers achter de grens doemde het oude Edirne al gauw op. Edirne bezit twee schitterende moskeeën en heeft al een echt Turks stadsbeeld. Jammer genoeg sjeesden we er doorheen. We reden nu door Thracië, bekend uit de Griekse mythologie en geschiedenis. Het is een golvend heuvellandschap, dat van oudsher diende als graanschuur, nu dus ten behoeve van Turkije. In het plaatsje Çotuk stopten we om er in een kleine lokanta (restaurant) warm te eten. Dit werd mijn eerste Turkse maaltijd: gehaktballetjes, bonen in saus, nectar, yoghurt en mineraalwater voor fl 3,-. Hier ging ik voor het eerst in drie dagen naar de wc, een smerig Frans voetstappentoilet met een open gat vol vliegen. Er was wel papier.

Gezellig in de bus

In de bus was het gezellig geworden. Ik had al heel wat mensen leren kennen. De Turken noemden mij “hoca”, wat zoveel betekent als "opvoeder, mentor, meester". De betekenis van de zakelijke term “ögretmen" gaat meer in de richting van leraar, onderwijzer en zou in dit geval beter op zijn plaats zijn, maar werd uit eerbied (?) voor mij niet gebruikt. Ik voerde lange gesprekken met Ilhan, een jongetje van 12 jaar uit Zonguldak, die in Göttingen woonde. Zijn vader, Ahmet Buruoglu, deed mij veel aan mijn eigen vader zaliger denken. Verder had ik contact met een familie uit Nigde, respectievelijk Alkmaar. Zij spraken geen van allen Nederlands, hoewel de zoon van 17 jaar een half jaartje op een ISK had gezeten. In de bus werden ontzaglijke hoeveelheden snoep, koekjes, drank en vers fruit uitgewisseld en geconsumeerd. Ik schaamde me; ik bezat niks om terug te geven en sloeg dan ook vaak de welgemeende aanbiedingen beleefd af.