KONYA, RELIGIEUS CENTRUM

Routekaart Antalya - Konya

Dag 14  /  Vrijdag, 23 juli

Ansichtkaartcorrespondentie

Al vrij vroeg verliet ik het Yesil Finiki Oteli aan de Kazim Ozalp Caddesi.  Ik moest zes gulden vijftig voor 2 nachten afrekenen, redelijkerwijs mag je voor zo'n bedrag weinig, zeg maar liever geen enkel comfort verwachten.  Voor het eerst bestelde ik ergens een echt ontbijt.  Dat viel echter tegen, het betrof een gewoon "continental breakfast", zoals ze die ook in Engeland verkopen: thee met brood, boter en marmelade.  Nee, geef me dan maar een "real English breakfast". Ik maakte tenslotte ook nog een foto van Yilmaz en beloofde die op te sturen. Nog jaren lang zouden we elkaar ansichtkaarten sturen.

Het Taurus-gebergte over

De bus vertrok op precies de aangegeven tijd: 11.30 uur.  Hieraan hield men gelukkig streng de hand.  Voor het eerst zaten er in de bus Europese trekkers.  Het waren twee blonde Friese jongens.  Door hun rijzige gestalte en hun "gele" haar (Turkse uitdrukking) liepen zij overal direct in het oog.  Ze waren op weg naar Syrië.  Ik heb niet geïnformeerd wat ze daar in die oorlogstoestanden dachten te gaan doen. De reis voerde weer terug door de Taurus, langs stuwmeren, natuurlijke zoutmeren en tenslotte via de rand van de Anatolische hoogvlakte naar Konya.  De meren heten het Egridir en het Aksehir Gölü.  Bij het eerste hielden we een uurtje rust.  Het zijn meren ter grootte van ongeveer Limburg; men probeert er nu toeristenindustrie uit de grond te stampen.  Gezien de gunstige koers van de Turkse lira (hoe lang nog?) zal dit wel lukken.  

Land vol tegenstellingen

In Konya kwamen we aan bij de moderne "Yeni Gar", het nieuwe autobusstation.  Konya heeft 320.000 inwoners en is een religieus centrum waar de derwisjenorden heersen.  Men spreekt er ook een speciaal dialect.  In plaats van het Turkse "minibus" en "fuari" schrijven en spreken zij "münübüs" en "vuar".  Dat betekende voor mij extra moeilijkheden in de communicatie.  De mensen verstonden er mijn uitspraak van het Turks ook minder goed.  Ik spijsde zeer uitgebreid in de stationsrestauratie: meloen, soep, goulash met aardappelen, rijst met gehakt en bier.  Naast mij zat een zwaar opgemaakte Turkse jonge dame van waarschijnlijk lichte zeden die haar in traditionele kledij gestoken en gesluierde moeder trakteerde op een etentje met friet.  Dergelijke flagrante tegenstellingen kom je vaker tegen in dit land van toch wel veel ongerijmdheden.  Enerzijds een feodale maatschappijstructuur met verlammende godsdienstige regels; anderzijds een vrij kapitalisme met de daarbij behorende geavanceerde technische verworvenheden. Ofwel de analfabete loonwerker op zijn John Deere-tractor; de bedelaar met zijn Casio-zakcalculator en de hoer die al citerend uit de Koran haar werk verricht.

Met de scootertaxi Ik liet me in het spiksplinternieuwe Hotel Otogar inschrijven: twee nachten voor fl 40,-, eindelijk een normale prijs.  Het was wel een hotel in de klasse "Lüks".  Ik was er erg tevreden.  Het was dan ook het beste hotel van mijn hele reis, en nog niet eens het duurste ook! Het centrum was zo'n 3 km van het hotel af.  Ik ging er dus met de dolmusj naar toe. Ditmaal was het wel een erg vreemdsoortige dolmusj, bestaande uit een scooter die in een kar gebouwd was en waar een zelfgemaakte carrosserie omheen gebouwd zat.  Inhoud: 8 personen.  Prijs: 30 cent.  Medereizigers waren o.a. een drietal opgeschoten jongeren.  Een ervan was in Konya op vakantie en kwam uit Keulen.  Hij moest van zijn kameraden tonen dat hij Duits sprak.  Ik moest hen vertellen dat hij beter Duits sprak dan ik.  Het was een nogal luidruchtig stelletje.  De jongen uit Keulen voelde er zich niet helemaal thuis, had ik de indruk.

Burchtheuvel met theetuinen

In het centrum was het nog druk.  Veel mensen hadden vrij vanwege de Suikerfeest - festiviteiten.  Ik persoonlijk heb weinig van die feesten gemerkt; geen vuurwerk bijvoorbeeld.  Ik denk dat mijn Turkse leerlingen mij dit maar wijs gemaakt hadden.  Ik volgde de hoofdstroom van mensen en kwam uit bij de Aleyleddin Tepe, een voormalige burchtheuvel (zie foto's) die bezaaid is met monumenten en theetuinen.  Ik kon nergens bier krijgen, een drank die ik gezien mijn stoffige reis best kon gebruiken.  Iedereen zat er naar de t.v. te kijken.  Gedronken werd er niet, dat kost per slot van rekening geld en dat artikel is voor hele volksstammen in Turkije nu eenmaal erg schaars.  Aan een troepje rondhangende adolescenten vroeg ik waar ik pils kon krijgen.  Zij brachten mij met zijn drieën naar een biercafé in een duister hoekje weggemoffeld op het jaarbeursterrein. Natuurlijk hadden onze Oosterburen op dit tapplaatsje al hun stempel gedrukt; links en rechts dreunde het Duits om mijn oren.  De bediening was verre van perfect, zo kreeg ik de tweede keer een lauwe fles bier die ik liet terugbrengen.  Ze zullen wel gedacht hebben dat ik ook een Duitser was.  Er zaten ook twee Nederlandse paartjes, die ik zowaar later in Nevsehir en in Kayseri terug zou zien. Het waren sociaal-maatschappelijk werkers uit Apeldoorn.  Ik heb verder niet lang met hun gesproken, ik was niet naar Turkije gegaan om Nederlanders te ontmoeten. Het kermisterrein was niet zo attractief: de spelletjes en kraampjes waren vergelijkbaar met die in de jaren vijftig op de fancy fairs in Nederland; ringgooien om pakjes sigaretten, rad van avontuur en dergelijke. Via een andere route kwam ik bij de standplaats van de dolmusj uit.  Onderweg was ik te weten gekomen dat er ook hier seksclubs en massage-instituten gevestigd zijn.  Ze opereren alleen niet openlijk, maar slinks.  

---

Dag 15   /   Zaterdag, 24 juli

Zonnetje op het terras

Dankzij een diepe slaap was ik redelijk uitgeslapen toen ik om tien uur opstond.  Alleen had een vermaledijde mug mij verschillende jeukende bulten bezorgd.  Het was hemels weer buiten en in het zachte zonnetje op een terras gezeten trok ik mijn plan voor de komende dagen.  Mijn hele tafeltje lag vol papieren en kaarten. Ik maakte aantekeningen en bestelde ook nog met twee gelijk mijn glaasjes thee, iets dat als ongehoord beschouwd wordt in Turkije.  Toen ik vertrok moest ik er acht afrekenen. Ach ja, het waren kleine glaasjes…

 

Mevlana Moskee en Museum

Om 12 uur was ik weer in de stad.  Hoewel er veel mensen waren, bleek er eigenlijk niets loos te zijn.  De meeste slenterden even doelloos rond als ik. Met name de robotachtige soldaten liepen er met hun ziel onder de arm.  Bij de enige bakker die open was stond een rij van wel 100 mensen, ter gelegenheid van het feest gaven de autoriteiten gratis brood uit.  Er waren ook veel boeren en buitenlui in de stad.  Hun wagentjes waren met kleine paardjes bespannen en zagen er fraai bewerkt uit.  Jammer genoeg durfde ik er ook nu geen foto's te maken.  Nogmaals, van arme sloebers maak ik principieel geen foto's, tenzij ze er mij zelf om vragen om een centje bij te verdienen. Om 13.00 uur kon ik bij het Mevlana Museum terecht.  Het was een regelrecht bedevaartsoord waar de handen ten hemel werden opgeheven, men zich in het stof wierp en men voor de graven van de "heilige" Mevlana (een soort dichter/priester) op de knieën smeekte om bepaalde gunsten.  Ik weet niet of die ook verhoord worden.  Toch was een en ander binnen de perken gehouden, geen allesoverheersende cultus en smakeloos commercie zoals in de Christelijke oorden Fatima en Lourdes.  Uiteraard stroomden hier weer eens de bussen vol Franse,  Amerikaanse en Engelse 50+ toeristen binnen.  Alleen de Fransen wekten de indruk echt interesse te hebben, maar dat is dan ook een cultureel onderlegd volkje zoals bekend.  

Onverwachte ontmoeting

In de kamer met kunstschatten richtte iemand in het Duits het woord tot mij: "Hoca, kennen Sie mich nicht mehr?".  En verdomd als het niet waar was, daar stond Aysje, de Duitse Gastarbeiterin die zich in Nisj zo fel verzet had tegen de beslissing om door te rijden.  Ik herkende haar niet direct.  Zij woonde eigenlijk in Ankara, maar zij had haar familie met haar in een Duitse fabriek verdiende geld een vakantiereisje in Turkije zelf aangeboden.  Zo was ze dan ook in Konya beland.  We haalden nog wat herinneringen aan de gedenkwaardige busreis op, voor zij haar weg vervolgde met haar boerse en stuurs uitziende neven en nichten, broers en zussen.  Toch een leuk initiatief van zo'n meid.  Ik was bewogen, hoewel niet direct tot tranen toe.  Niet alle buitenlandse werknemers potten en zijn uit op materieel bezit, maar velen proberen hun achtergebleven verwanten op een cultureel hoger peil te brengen.  Zo was Ayse bezig met horizonverbreding; zo zijn ook vele Turkse vaders bezig met het verbeteren van de mogelijkheden tot een betere opleiding van hun zonen in Turkije zelf.  Met het gespaarde geld kan men schoolgeld en internaatskosten betalen.  Ik dacht hierbij ook aan een vriend van mij, Mehmet Gökduman uit Roermond, die met zijn in een Hollandse fabriek zuur verdiende geld de studie voor ingenieur van zijn broer betaald heeft.  Ik weet dat dit geen incidentele gevallen zijn.  

Stad van videorecorders Vanuit het Mevlana Museum ging ik enkele andere bezienswaardigheden bekijken: het Ivre Menare Museum (dat nogal tegenviel) en het Museum van Atatürk, waar allerlei persoonlijke documenten, kleren en gebruiksvoorwerpen van de goede man aan den volke getoond werden.  Ik vond het maar eigenlijk niks, die persoonsverheerlijking schijnt in een bepaalde ontwikkelingsfase van een jong land noodzakelijk te zijn.  Ik walg er in ieder geval van. Regelmatig dronk ik thee of probeerde ik alle vruchtensappen die voorhanden waren uit.  Ook liet ik mijn schoenen poetsen en stelde ik een jongetje in staat mij te wegen (86 kg).  Opvallend in deze stad waren de vele tv-toestellen en videorecorders.  Op die laatsten vertoonde men karatefilms van een minderwaardige kwaliteit, maar daarom niet getreurd.  Men had eenvoudigweg niets anders te doen, zeker de militairen en de armen niet.

Just call me Joe...

Reeds vroeg betrad ik het hotel, waar ik werd aangesproken door een veramerikaniseerde Turk.  Hij sprak het typische slordige en nasale Engelse dialect dat voor Amerikaans doorgaat.  Zijn stopwoordje was "ye know"?  Hij was technicus in Houston, half Joods en half Moslim, maar geen van beide religies trok hem erg aan.  Hij noemde zichzelf Joe (zijn oorspronkelijke Turkse naam wilde hij niet eens noemen, "Just call me Joe," zei hij steeds.) Hij was hier op bezoek bij zijn zus die in Turkije was achtergebleven en nu als moslimse gehuwd was.  Volgens Joe was zij ook psychisch en sociaal achtergebleven.  Hij baalde als een stier en wilde liefst zo snel mogelijk terugkeren naar zijn geliefde Texas.  Ik vond hem niet bijster sympathiek, hoewel ik me zijn twijfels over de Turkse samenleving levendig kon voorstellen.

 

Twee leergierige hotelboys In het even verderop gelegen "Park-Hotel" (nog luxueuzer) ging ik enkele travelers cheques inwisselen voor ik het stationsrestaurant instapte. Mijn hoofdgerecht was nu gevulde aubergine.  Erg lekker. Ik kocht een kaartje voor de volgende morgen 5 uur.  Mijn reisdoel was Nevsehir in Cappadocië.  Ik drukte Mustafa en Abdelrahman, de twee hotelboys waarmee ik een uitstekende verstandhouding had, op het hart me om 4 uur in de nacht te wekken.  Tot een uur of twaalf leerde ik hen nog allerlei praktische uitdrukkingen en zinnen in het Engels en het Duits. ("We have no warm water to-day!", "Bitte sehr, danke schön!") Als tegenprestatie leerden ze mij nieuwe Turkse woorden.  Joe, de Joods-Turkse Amerikaan, kwam er nog bijzitten, maar de Tuborg had bij hem zijn werk al grondig gedaan. Hij was zo dronken dat hij me zijn echte naam toevertrouwde, dat was Elay…  Op mijn kamer pakte ik alvast mijn reistas in voor het geval ik morgenvroeg tijd te kort zou komen.