ANTALYA / MIDDELLANDSE ZEE

Routekaart Denizli - Antalya

Geheel houten hotel

Om 6 uur kregen we de kustvlakte van Antalya in zicht, in Oudgriekse tijden behoorde dit bij het rijk van Pamphilië. Het duurde echter nog een half uur voor we het bereikten, want we werden aangehouden door een militaire patrouille die alle paspoorten controleerde. Voor mijn legitimatiebewijs hadden ze weinig belangstelling: ze waren op zoek naar mogelijke binnenlandse terroristen. De jonge mannen werden het strengste gecontroleerd. In Antalya vond ik een schamel onderkomen in een hotel dat op de stenen trappen na geheel van hout was. Ik kreeg er een piepklein kamertje zonder wastafel toegewezen. Douchen was slechts mogelijk tussen 8 en 9 uur 's avonds, vanwege de hitte moest ik begrijpen.

Dronken "Gastarbeiter"

Na me geïnstalleerd te hebben, ging ik direct in de stad op onderzoek uit. Ik at ergens Iskenderkebab (gegrild vlees op brood, overgoten met ketchup en yoghurt, best lekker!). Op een terras dronk ik een grote fles Tuborg-bier en maakte ik een praatje met Süleyman Tanak, een beschaafd ogende heer van middelbare leeftijd die een waterpijp zat te roken. Hij was in Antalya met zijn gezin op vakantie. Hij was afkomstig uit Istanbul waar hij een levensmiddelenwinkel dreef. Hij rookte slechts 2 waterpijpen per dag, anders zou hij verslaafd raken, beweerde hij. Het centrum wordt beheerst door een mondaine hoofdstraat, een avenue die in niets verschilt van een hoofdstraat in een middelgrote West-Europese stad. Ik zwierf er rond in de talloze kronkelige steegjes van de uit de tijd van de Kruistochten en belandde in een theetuin die vanaf een uitstekende rots uitkeek over het oude haventje. Een dronken Turkse gastarbeider uit Duitsland viel me lastig met sentimentele praatjes over zijn Duitse vrouw die hem verlaten had. Ik had op dat ogenblik genoeg aan mezelf en simuleerde Turks noch Duits te verstaan. In het Engels verzocht ik de obers mij van de man te verlossen, een eis die direct ingewilligd werd.

Suikerfeest in aantocht

In de huizen van de volkswijken was men opvallend actief: men trof voorbereidingen voor het Şeker Bayrami, het Suikerfeest dat het einde van de Ramazan aangeeft. De vele televisies (Antalya is redelijk welvarend) waren allen afgestemd op religieuze programma's: gebedsdiensten, gezang, Koranvoordrachten en godsdienstige lyriek. Verder zag ik een jongetje met één been voorbij fietsen, welvarende families flaneren en natuurlijk ondanks de schijnbare welvaart (of misschien daarom wel!) veel bedelaars. Ik kocht van een grootogig en spillebenig jochie een kauwgom en gaf hem tien keer zoveel als zijn vraagprijs van L 20. Hij kon zijn ogen niet geloven, hield enkele ogenblikken zijn adem in en ging er toen vliegensvlug vandoor, bang dat ik misschien tot andere gedachten zou kunnen komen. In een birahane (een bierhuis) rustte ik wat uit. Het was er heel netjes. Een zekere Abdullah Demirel kwam naast me zitten en vertelde me over zijn werk als boswachter in een nationaal park in de buurt van Myra, de geboorteplaats van Sinterklaas. De laatste noemde hij "Noël Babasi", wat letterlijk betekent de "Kerstvader". Hij was een aardige knul en we moesten samen heel wat aflachen.

Opstootje op straat

Toen ik weer buiten op straat stond, was ik getuige van een tweetal incidenten. Allereerst een antieke brandweerauto met 8 spuitgasten achterop die zich vast reed in een donker straatje vol groentekarretjes. De herrie tussen de eigenaars daarvan en de haastige brandweerlieden was echt luisterrijk. Even later kwam ik uit bij een opstootje, waarin twee agenten de hoofdrol speelden. Wat er precies aan de hand was ontging me, in ieder geval hadden de agenten het moeilijk met het jouwende publiek, dat het optreden van de overheidsdienaren duidelijk niet op prijs stelde.

Yilmaz, een vrolijke kioskhouder

In de buurt van het hotelletje hield ik stil bij een "genotsmiddelen"-stalletje dat in een trapgat in de muur ingebouwd was. De kleine neringdoende die het in beheer had heette Yilmaz Korkmaz. Het was een kortbenige man van achter in de dertig, reeds kalend en met een zeer opgeruimd karakter. Ik bracht een genoeglijk uurtje bij hem door, pratend over koetjes en kalfjes, hetgeen in Turkije betekent "beroep", "burgerlijke staat", "inkomen", maar ditmaal ook Turkse historie. Yilmaz verklaarde zich een overtuigd pacifist. Volgens hem moesten alle naties der wereld de handen in elkaar slaan. Hij debiteerde deze waarheden, terwijl wij stiekem de ene na de andere "raki" achteroversloegen. Het drinken van sterke drank was vooralsnog verboden, omdat de Ramazan immers nog niet officieel ten einde was. Raki is te vergelijken met ouzo in Griekenland, of pernod, ricard en anis in Frankrijk. Kinderen herkennen het direct als een hoestdrankje. Na elk gewipt glaasje aten we een abrikoos. Pure raki drinken is in een Turk zijn ogen een doodzonde zonder er iets bij te eten. Ik beging dus een groot aantal malen een doodzonde in Turkije.

Mijn speciale vriend Yilmaz Korkmaz. Hij dreef een kiosk die hij in een nis van een muur had gebouwd. Hij deed bijzonder goede zaken. Vooral de lotenverkoop, het bier en de sigaretten brachten veel geld in het laatje, zo vertrouwde hij me toe. Hij was een 'held' uit de oorlog op Cyprus in 1973. Hij was er bijzonder trots op dat de Ottomanen twee keer voor de poorten van Wenen hebben gestaan en bijna heel Europa hadden kunnen veroveren. Ik moest hem erop wijzen dat ze toen ook twee keer hebben verloren. Zijn aartsvijanden waren de Grieken, die konden in zijn ogen niets goed doen.

Schroothandelaar en schoolmeester

Ali Ozdemir, een vriend van Yilmaz, kwam delen in de feestvreugde, evenals een taxichauffeur die vlakbij zijn standplaats had. Ali had een klein winkeltje in ijzerwaren vlak naast een bekende bank (voor ons aanleiding tot allerlei insinuaties natuurlijk), terwijl Nihat, de taxichauffeur, gediplomeerd was als schoolmeester, maar als zodanig niet aan de bak kwam. Een WW- uitkering is er in Turkije niet bij. daarom probeerde hij met zijn eigen auto een graantje van de toeristenindustrie ter plaatse mee te pikken. Hij had slechts 3 of 4 ritten per dag, verklaarde hij treurig. Hij was een jaar of 25 oud en ging netjes en westers gekleed. Ik kreeg een beetje medelijden met hem, want door zijn innerlijke beschaving was hij te bescheiden. te timide om zich aan potentiële klanten op te dringen en dus te slagen. De onderlinge concurrentie is scherp, zo niet moordend. Yilmaz begon op een gegeven moment het Groot Turkse Rijk te bejubelen en hij verhaalde van de Grieken die hij in de Cyprus-oorlog van 1973 op de vlucht had gejaagd. Hij had ze liever over de kling gejaagd, gaf hij desgevraagd toe. Zijn naam Korkmaz betekende niet voor niets "de Niets Vrezende". Zijn pacifistisch credo, dat nog zo vers in mijn geheugen lag, bleek zoals ik al vermoedde uit holle frasen te bestaan. Om half een kwam de politie om de zaak te sluiten. Yilmaz gaf hun een paar pakjes sigaretten en kon tot half twee openhouden. Ook ik kreeg pakjes sigaretten (Samsun en Maltepe) en hij zou zich gevleid voelen als Yusuf Bey (dat was ik dus) zijn zaak ook morgen met een bezoek zou willen vereren. Hetgeen geschiedde. De daaropvolgende nacht was voor mij ellendig. Er vielen voortdurend waterdruppels uit het plafond en door de vele verorberde abrikozen en glazen raki lag ik onophoudelijk te woelen in een onrustige slaap.

Dag 13 / Donderdag, 22 juli

Yivli Menare, een gegroefde minaret

"Seker Bayrami Kutlu Olsu!" Een gelukkig Suikerfeest toegewenst. Dit zinnetje hoorde ik die dag wel tientallen malen. Ook enkele dagen later wenste men elkaar nog een plezierig feest toe. De winkels alsmede alle banken waren tijdens deze drie feestdagen gesloten. Dit had enige financiële problemen voor mij, want daarom kon ik een hele tijd niet wisselen en moest ik dus zuinig zijn met mijn geld in Turkse valuta. En dat terwijl ik naar hun begrippen bulkte van het geld! In het restaurant, waar ik kalfslever en koffie als ontbijt nam, bood men mij bij binnenkomst een sigaret aan. Aan het tafeltje werden mij ook bonbons gepresenteerd, dit alles ter gelegenheid van het feest. Het was weer eens zeer warm die dag: 36 graden, maar desondanks maakte ik weer een lange wandeltocht. Deze voerde eerst naar de Yivli Minari, een minaret die uit gegroefde zuilen bestaat en dateert uit de Seldsjoekische tijd (13de eeuw), gebouwd door een zekere Aleddin Keykobat. Het erbij gelegen Etnografisch Museum was vanwege de feestelijkheden gesloten. Daarna bezocht ik de haven. Met een paartje uit Istanbul (dat goed Engels sprak) en twee geëmancipeerde, maar preutse Turkse dames ondernam ik een boottochtje op zee. Erkan, de bestuurder van de gemotoriseerde sloep, was een slanke jongeman die echter een oog miste. Hij voer erg behendig en liet dit herhaaldelijk blijken door allerlei huzarenstukjes uit te halen, zoals draaien in een aardedonkere, doodlopende grot en laveren tussen de scherpe klippen. Ik maakte foto's van de Düden-watervallen die in de Middellandse Zee uitkwamen, maar ook van de grotere meer in het binnenland. Omdat ze 's zomers niet zo omvangrijk zijn, waren ze niet indrukwekkend. De schipper bracht slechts fl 3,- per persoon in rekening voor een dik uur op zee. Toch zal hij wel wat winst geboekt hebben.

Stadspark met palmen

Vervolgens streek ik op een terras neer, waar ik drie opeenvolgende edities van de Turkish Daily News las. Deze had ik bij de receptie van het duurste hotel in de stad op de kop getikt. Het was het enige blad in een niet-Turkse taal die in het binnenland verkrijgbaar was. Het nieuws dat er in staat is gecensureerd door de regering, maar niet in die mate als voor de echte Turkse kranten als Hürriyet, Tercüman en Milliyet gebruikelijk is. In het magnifieke stadspark liep ik de waterpijproker Süleyman opnieuw tegen het lijf. Hij werd vergezeld door zijn 14-jarige zoon die in Iznik op een internaat zat waar hij Engels leerde. Hij moest van zijn vader met mij in die taal converseren, maar bracht daar natuurlijk niet veel van terecht, och arm. Vader was zichtbaar teleurgesteld. "Ik stuur hem toch niet voor niets naar zo'n dure privé-school", zo redeneerde hij.

Enfin, ik wenste hun nog prettige vakantiedagen toe en vervolgde mijn weg tussen de rondlummelende militairen die vrijaf hadden maar niet naar huis mochten. Geld om iets te verteren hadden zij niet, zij ontvangen slechts fl 1,50 soldij per week. Hun hoofden zijn geheel kaal geschoren en ze zijn verplicht altijd in uniform gekleed te gaan. Wel genieten zij enige korting bij het openbare vervoer. Over het algemeen worden ze 1.000 tot 1.500 km van hun woonplaats gelegerd. De discipline in het Turkse leger is streng en er worden nog regelmatig lijfstraffen uitgedeeld. De diensttijd is 20 tot 24 maanden.

Beeldschoon zigeunermeisje

Met een fles koel bier, die ik aan een stalletje gekocht had, vleide ik me op een schaduwrijk plekje in het gras neer. Daar werd ik belaagd door een beeldschoon zigeunermeisje van een jaar of zeven. Ze was enigszins vervuild, liep op blote voetjes en had een stel schitterende gitzwarte oogjes in haar hoofdje. Ze bedelde om geld. Ik gaf haar een kwartje dat zij stevig in haar knuistje klemde. Zij bedankte me niet, evenmin kwam er een geijkte, religieuze formule over haar lippen. Ook hier zijn zigeuners een fier volk, de tegenwerking en bespotting van de autochtone Turkse bevolking ten spijt. Om een uur of vijf ging ik terug om op bed nog wat te rusten. Twee uur later ging ik opnieuw op pad. Ik kocht twee kleurenfilmrolletjes (fl 12,- per stuk! Dat was duurder dan in Nederland.) en bestelde op een terras Adana kebab, pittig gekruid hamelvlees aan een pen geregen en op houtskool geroosterd. Daar kwam ik dan een zekere Hanifi Acar tegen. Hij sprak me in het Frans aan. Hij was geboortig uit Malatya, een grote stad in het hart van Anatolië, maar werkte als leraar Frans aan een middelbare school in Isparta. Hij was even oud als ik en vierde in Antalya vakantie van zijn karig inkomen als leraar. Zijn Frans was voor een leraar in die taal alleszins gebrekkig. Hij was zich daarvan bewust en schreef dit toe aan gebrek aan praktische oefening. We wandelden samen wat door de stad, bezochten de Poort van Hadrianus en de oertoren van de stad, de Kale Kapisi. Hanifi sprak aan een stuk door in het Turks. Hij ging ervan uit dat ik alles kon verstaan. Gezeten in een theetuin heb ik hem dan met klem verzocht meer Frans te praten. Zijn pogingen hadden tot gevolg dat we in grammaticale problemen doken. Na de theetuin bezochten we een ijssalon. Hier nam hij afscheid. want hij had om half elf een afspraak met een vriend. We spraken af elkaar in het Turks en het Frans te schrijven. Het was weer een goedkope avond voor mij geweest. Hanifi had erop gestaan alles af te rekenen. Die Turkse gastvrijheid zat me toen effe niet lekker…

Eenzaam in mijn cel

Ik belandde weer bij het stalletje van Yilmaz. Ik dronk met hem 2 flessen bier. Hij was veel stiller dan de avond van te voren. Op mijn vraag naar de oorzaak daarvan moest hij bekennen nog steeds last van een forse kater te hebben. Ik kocht bij hem enkele flessen bier om de nacht door te komen. Bij het hotel zat Ergün, de hotelboy, en een kennis uit de buurt. Orhan Gencer, een 50- jarige afgekeurde onderwijzer. Ik zou en moest kennis met hem maken, want hij zat al uren op die andere onderwijzer uit Holanda te wachten. Na me aan hun aandacht ontrukt te hebben, toog ik naar de eenzaamheid van mijn cel. Het was nog drukkend heet. Het zweet stroomde tappelings langs mijn rug, ik had geen water om me te wassen, dus onrein kroop ik in bed. De pils was pieslauw en eigenlijk niet om te zuipen.

Vlakbij Antalya liggen nog enkele interessante ruïnes uit de Grieks/Romeinse tijd,
onder andere Termessos (hieronder), Aspendos
en de rotsgraven bij Myra (de stad van de heilige Nicolaas)