|
|
|
HISTORIE KAPEL IN HET ZANDVoor het gewone volk ging het dan ook om een wonderdadig beeldje. Een dergelijke beeltenis kon alleen maar op miraculeuze wijze in deze omgeving gekomen zijn. Zo werd de legende geboren van een herder die een beeldje van de Moeder Gods gevonden had in een waterput daar te plekke. De herder zou een jong Pools edelman geweest zijn. Wendelinus geheten, die zijn vaderland had verlaten om God in stille afzondering en onbekend te kunnen dienen. Na veel omzwervingen vond hij werk als schaapherder bij de pachter van de Muggenbroekerhof. Dagelijks trok hij met zijn kudde naar een geliefkoosde plaats: een dorre, met hei begroeide zandheuvel, waarop zich een waterput bevond. Toen hij weer eens zijn kudde schapen wilde laten drinken en daartoe een emmer water uit de put omhoog haalde, zag hij in die emmer een Lieve Vrouwe-beeldje liggen. Hij bevestigde het in een nisje aan een boom bij de put. Het beeldje ondervond zo'n grote verering vanuit de stad dat de pastoor van Roermond besloot het naar de "Moderkirck" over te brengen. De volgende dag echter was het beeldje weer terug aan de boom bij de waterput ten teken dat O.L. Vrouw dáár, "in gen Zande" vereerd wenste te worden. Toen is voor haar een kapel gebouwd. In het licht van deze legende wil de volkstraditie dat het beeldje gevonden zou zijn in 1435. Deze traditie is steeds gehandhaafd, ondanks het gegeven dat de eerste kapel in 1418 gebouwd werd als buurtkapel en aan Maria werd toegewijd zonder dat er sprake was van een miraculeus beeld dat al in die omgeving verering had gevonden. In 1578, tijdens de tachtigjarige oorlog moet in Kapel - ondanks dat ze dan "mit miracelen seer beroempt is" - op last van een Spaans officier afgebroken worden. Nu kon ze tenminste niet meer ter verschansing dienen voor de Staatse troepen van Willem van Oranje. Het is pas in 1607 dat weer een bescheiden bidplaats verrijst op de plaats van de afgebroken Kapel. In 1610 laat de deken van de stad Petrus Pollius daar ter plekke een totaal nieuwe en grotere kapel bouwen. Deze bouw wordt in 1613 voltooid. De toename van "die soete devotie van onse Lieve Vrouw int Sant" maakt uitbreidingen noodzakelijk in 1684 en in 1689. In 1797, wanneer Roermond al enige jaren in Franse handen is, wordt de Kapel op gezag van de machthebbers gesloten. In 1802 kan het kerkgebouw weer officieel voor de eredienst gebruikt worden. De Kapel wordt nu tot hulpkerk van de parochiekerk van St. Christoffel verklaard. Wanneer, op 19 oktober 1862, de bisschop van Roermond Mgr. Paredis besluit de zorg van het heiligdom toe te vertrouwen aan de Paters Redemptoristen is daarmee een geweldige impuls gegeven aan de Kapel als bedevaartsoord. Omdat de Mariadevotie bij de Redemptoristen altijd sterk geleefd heeft, hebben zij te Roermond alles gedaan om de verering van Onze Lieve Vrouw in 't Zand te bevorderen. Zo geven ze - al snel nadat het nieuwe klooster naast de bestaande Kapel betrokken was - opdracht aan de Heren Cuypers en Stoltzenberg om het kerkgebouw te verbouwen en te verbeteren (1866). De Paters Redemptoristen realiseren tegelijk met de kloosterbouw een ruime Processiegang tussen de (oude) Kapel en het klooster ten behoeve van processies bij slecht weer. Dit heeft enig gehakketak tot gevolg gehad met de parochie van St. Christoffel, toen eigenaar van de Kapel. Gelukkig komt men tot overeenstemming. Door de gestage groei van het aantal processies en bedevaarten en de toename van het aantal inwoners in de directe omgeving blijkt de bestaande Kapel al gauw te klein. Men besluit tot een grotere nieuwbouw. De eerste steenlegging voor die nieuwe Kapel wordt op 1 mei 1895 verricht door de toenmalige bisschop Mgr. Fr. Boermans. De grote stimulator tot realisatie van het bouwwerk is Pater J. Lohmeijer. De bouw werd ontworpen door de architect Johannes (Hermanus, Julius) Kayser. Bij zijn ontwerp van de huidige Kapel heeft Kayser zich laten leiden door de sobere vormen van de 13de eeuw Franse Gotiek met daarbij als mogelijke inspiratiebron de beroemde Sainte Chapelle te Parijs. De officiële inwijding van het heiligdom vindt plaats op 30 april 1896. Door de jaren heen heeft de aanblik van het neogotische exterieur nogal wat wijzingen moeten ondergaan. Op 5 november 1921 raast een storm over de stad die de oorspronkelijk 34 meter hoge, ranke daktoren (even hoog als de Kapel zelf!) zodanig kraakt dat hij afgebroken moet worden. Drie jaar later wordt deze toren vervangen door het huidige, half zo hoge angelustorentje, ontworpen door de Roermondse architect Franssen. Een tweede verminking van het gebouw vindt plaats in 1940. Wanneer een van de hoektorentjes in de westgevel tijdens een (november-) storm zwaar gehavend wordt, besluit men beide torentjes af te breken. Net voor de bevrijding, in januari 1945, krijgt de Kapel - na al enige schade opgelopen te hebben in voorgaande jaren - nog eens mee te maken met oorlogshandeling die tot verdere ontluistering van het gebouw leidt. Het dak wordt doorzeefd met granaten en het hele interieur wordt één chaos. De belangrijkste herstelwerkzaamheden duren van einde 1945 tot maart 1947. Wat niet meer terug aangebracht werd, was de markante smeedijzeren nokversiering. De Kapel zoals ze er nu staat heeft gelukkig toch nog veel van de oude glorie bewaard. De Kapel fungeert sinds jaar en dag als rectoraatskerk, streekkerk en bedevaartskerk. (Bijdrage van Cor Houben) Voor meer gedetailleerde informatie over het interieur: ga naar de site historie van Roermond . |