MEKNES

Een koninklijke stad

Meknes, weleens het Versailles van Marokko genoemd, is een zeer heterogene stad.

Meknes ligt aan de zuidelijke voet van het Zerhoun - gebergte in een heuvelachtige streek. Hier gaan de centrale hoge plateaus over in de vlakte van Sais. De stad ligt aan de samenvloeiing van talrijke riviertjes (oueds) en is ook een verkeersknooppunt op de wegen van Rabat naar Oujda en van Tanger naar Tafilalet. Het tegenwoordige Meknes bestaat uit drie verschillende agglomeraties aan weerszijden van de oued Bou¬ekrane (Schildpaddenrivier) waarvan de beboste oevers zich door de bebouwde kom slingeren. Op de linkeroever ligt in het noorden de medina, in het westen het oude Mellah (vroegere joodse wijk) en in het zuiden de residentie van de vroegere sultans. Het El-Hedim - plein in het oude stadshart is het voornaamste trefpunt van Meknes. De medina is omgeven door redelijk goed bewaarde stadswallen, waarin indrukwekkende houten poorten (bab) zijn aangebracht. Binnen deze ommuring ligt ook het kwartier der handwerkslieden die naar hun beroep rond de Grote Moskee zijn gegroepeerd. Ten zuiden van de medina ligt de eigenlijke sultansstad met het koninklijk paleis, de graanschuren van de beroemde sultan Moulay Ismail en de waterpartij van Aguedal. De woonwijken verrezen grotendeels buiten de oude stadsmuren in de buurt van de tuinbouwschool en de renbaan. Met de bouw van het meest recente stadsdeel werd na 1912 begonnen op de rechteroever van de oued, op de eerste hellingen van een plateau. Brede winkelstraten, zoals de avenues Mohamed V en Hassan II leiden naar het station en het stadhuis. Meer naar het oosten, langs de weg naar Fes en naar het westen in de richting van Rabat, ontstond een wildgroei van schamele behuizingen.

CIJFERS
Bevolking: 530.000 inwoners / Oppervlakte: 55 km2
Bevolkingsdichtheid: 9636 inw./ km2 / Hoogte: 548 m

WETENSWAARDIGHEDEN
Provinciehoofdstad
Taal: Arabisch, Berbertalen, Frans
Munteenheid: dirham
Godsdienst: Islam

KLIMAAT
Mediterraan. Gemiddelde temperaturen: januari, 9,8° C; augustus, 25,5° C.
Jaarlijkse neerslag: 592 mm.

De stad van sultan Moulay Idriss

Hoewel Meknes enigszins is overvleugeld door zijn buurstad en rivaal Fes, geldt het toch als een
van de aantrekkelijkste Marokkaanse steden.

BEZIENSWAARDIGHEDEN
Bab al-Mansour, Darjarnaf, Bab el¬Berdaine, Bab el-Khemis, de graanschuren en de tombe van Moulay Ismail, de medina, Museum voor Marokkaanse Kunst, El-Hedimplein.

BRONNEN VAN INKOMSTEN
Textiel- en voedingsmiddelenindustrie, cementfabrieken. Toerisme. Handel.

De stichting van Meknassa ez-Zitoun, het "Meknes van de Olijfbomen", gaat tot de 10e eeuw terug. De stad werd gebouwd door Berbers van de Meknassas - stam uit het oosten. Het begon met kleine dorpjes langs de oued Boufekrane, in het midden van de vruchtbare vlakte van Sais. Het was de dynastie der Almoraviden die hier in de 11e eeuw de eerste versterkingen bouwde. Tijdens de dynastieën van de Almohaden en Mariniden werd de stad een favoriete residentie van de viziers, maar raakte daarna in vergetelheid. Het keerpunt kwam tijdens het bewind van Moulay Idriss, aan wie Meknes zijn monumentale bouwwerken heeft te danken. Toen deze Alawitische sultan in 1672 aan de macht kwam, koos hij Meknes als hoofdstad van zijn rijk. De sultan zette een leger van 30.000 dwangarbeiders in om de vroegere stad grotendeels met de grond gelijk te maken. Met zijn voorkeur voor gigantisme liet Moulay Idriss kilometerslange stadsmuren bouwen, voorzien van monumentale poorten. Daarbinnen verrezen enorme paleizen en moskeeën, gebouwd met stenen uit de ruïnes van het Romeinse Volubilis, op 30 km ten noorden van Meknes. Na de dood van de sultan in 1727 en de daaropvolgende successieoorlogen, kreeg Fes voorrang boven Meknes, dat daarop een slaperige provinciestad werd. De aardbeving van 1755 richtte grote verwoesting aan en Meknes werd een onbelangrijk stadje tot aan het begin van de Franse kolonisatie. Die stimuleerde de herrijzenis van Meknes als belangrijke garnizoensplaats en centrum van een rijke agrarische streek. Toen in 1936 in Frankrijk de Volksfrontregering aan de macht kwam, stak in dit gebied een nationalistische beweging de kop op. Meknes werd een haard van opstanden, die door het Franse leger overigens snel werden neergeslagen. Na de onafhankelijkheid van Marokko groeide de stad uit zijn krachten: de bevolking van 140.000 inwoners in 1952 nam in veertig jaar toe tot ruim een half miljoen en daarmee is Meknes tegenwoordig de vijfde agglomeratie van Marokko.

[Woestijn] [Ait Ben Haddou] [Atlas-gebergte] [Fes] [Volubilis] [Meknes] [Marrakech]