Edmonton

Via Olds komen we weer op de Highway 2 terecht, die we tot de wat grotere stad Red Deer volgen. Deze plaats ligt midden in het golvende prairielandschap en is uitgegroeid tot een tarwe- en rundveecentrum. Daar zoeken we een motel van de Super 8 – keten op. We krijgen er een suite aangeboden voor de prijs van een normale kamer. In feite zijn het twee kamers aan elkaar gekoppeld: we hebben twee airco’s, 2 balkons en zo. Ook hebben we er een keukentje bij. Van al die ruimte en comfort kun je echter nauwelijks profiteren als je er maar één nacht doorbrengt.

We bekijken nog even het centrum van de stad, dat niet echt de moeite waard is. Voor het stadhuis en de rechtbank ligt een mooi aangelegd park met prachtige bloemperken en enkele monumenten, onder andere voor de gevallen Canadese piloten tijdens de Tweede Wereldoorlog. We drinken koffie in de openbare bibliotheek, een omgebouwde fabriek. Je kunt er goedkoop afgeschreven boeken kopen, twee dollar per stuk. De dienster is Vietnamese. Jos haalt er voor de eerste en enige keer tijdens deze vakantie gratis zijn e-mail op. Hij baalt van de vele spam die de spamfilter van Planet Internet toch nog doorlaat. Verder zijn er geen berichten van enig belang. Buiten staat een levendig vormgegeven beeldengroep in brons van een voerman die een onwillig span paarden voor een kar in bedwang houdt. Pionierswerk dus.

’s Avonds genieten bij Boston Pizza (alweer een keten) naast het motel van een overheerlijke pizza voor 2 à 3 personen. Veel families doen zich hier te goed aan het Italiaanse spul. Buiten stopt een komisch aandoend vehikel: een motor met een aanhanger waarboven een parasol. In de aanhanger staan biervaten, waarin of -op twee mooie rashonden olijk zitten rond te kijken. Op de kamer hebben we problemen met het afstemmen van de televisie. Wat blijkt? Een vorige gast heeft de instellingen van de tv veranderd om er de console van zijn Nintendo Gameboy te kunnen aansluiten. De mevrouw van de receptie komt persoonlijk op onze kamer de zaak in orde brengen. We missen dus niet de Tourreportage, de film met Bruce Willis en de documentaire over de laatste dagen van Hitler….

DAG 18 / zo 22 juli	W.E. MALL, GREATEST IN THE WORLD / OLIESTAD EDMONTON
Traject	Red Deer - Edmonton
Accommodatie	Super 8 West ($ 95 - € 78)	Afstand: 204 km

Tijdens het “free continental breakfast” met waterige koffie in de lobby spreekt een jonge Cree – Indiaan ons aan. Hij ziet er nog steeds krijgshaftig uit met zijn staartje en zijn tattoos. We zijn er achter gekomen dat er op de tv zo rond acht uur ’s morgens een rechtstreekse, dus live reportage van de finish van de Tour is, dus daarmee begint in het vervolg onze dag. Eerder hebben we alleen de avondlijke samenvattingen gevolgd. (Contador wint de 1^e Pyreneeën – bergetappe.)

Naar Edmonton is slechts 180 kilometer, dus daar komen we al vóór twaalf uur aan. We hebben dan Leduc gepasseerd, de plaats waar de eerste olie in Canada aangeboord werd. Daar ligt ook het Canadian Petroleum Discovery Centre. We moeten eerst een stuk laveren tussen de avenues (van oost naar west) en de Streets (van noord naar zuid) voor we het door ons uitgezochte Super 8 Motel West Edmonton bereiken. Er is nog een smoking twin vrij, maar de kamer is nog niet klaar. Daarom rijden we maar direct door naar de West Edmonton Mall.

De Mall is een gigantisch winkelcentrum (48 ha!) met vele attracties, naar eigen zeggen de grootste ter wereld. Dat geloven we graag, want we verdwalen er… De Mall heeft maar twee etages, maar is wel bijzonder uitgestrekt. We komen binnen bij het warenhuis The Bay bij Entrance 23 (er zijn meer dan 40 ingangen!). Vervolgens dwalen we er enkele uurtjes rond. Winkels en boetiekjes van alle bekende topmerken zijn er vertegenwoordigd, er bevinden zich meer dan 800 shops (veelal kleding en schoenen) en bijna 90 restaurants en coffeeshops (vaak van dezelfde keten, zo zijn er 4 Starbucks en 3 McDonalds). Het publiek dat er rondloopt is van alle leeftijden en standen en multi-etnisch van samenstelling. Hoewel, we zien er weinig zwarten, in Nederland zijn er meer. We krijgen de indruk dat er meer gekeken dan gekocht wordt.

De winkels hebben niet zozeer onze interesse, maar wel de attracties. Een gigantisch overdekt golfslagbad met 34 glijbanen, enkele megabioscopen met tientallen zalen, een theater, een casino met een luxe hotel, een attractiepark met achtbanen en bungee jump, een Waterworld met een exacte kopie van de Santa Maria van Columbus (1 : 1 dus), omringd door duikbootjes temidden van dolfijnen en zeeleeuwen, een minigolfcourse: kortom, te veel om op te noemen. Elke vleugel heeft weer zijn eigen stijl. Zo is er een New Orleans French Quarter / Bourbon Street, een Chinatown en een vleugel waar Europese gevels zijn nagebouwd, vooral uit de Italiaans renaissance. Als we willen vertrekken kunnen we onze ingang (en dus de parkeerplaats met onze auto) niet meer vinden. Twee Indiase verkoopsters helpen ons uit de brand en geven ons een plattegrond, die hadden we natuurlijk bij het betreden van de mall op de kop moeten tikken.

De kamer is ondertussen klaar, we reserveren hem direct voor twee nachten. In de buurt vinden we een drankwinkel van een jonge Sikh, eentje zonder baard en tulband, dat zie je niet vaak. We eten bij het motel in de kroeg (grote tv-schermen met typisch Amerikaanse sporten zoals honkbal en golf); Jos houdt zich in en bestelt een kleinigheid, want hij heeft in de mall al een compleet (onbekend) Chinees gerecht verorberd.

DAG 19 / MA 23 juli	EDMONTON DOWNTOWN / CHURCHILL SQUARE AND PARLIAMANT
Traject	Edmonton
Accommodatie	Super 8 West ($ 95 - € 78)	Afstand: 30 km

We slaan het gratis ontbijt (alleen witbrood met jam en zo) over, maar kiezen voor het ontbijtbuffet in het restaurant. Een hyperactieve Chinese ruimt er de tafels af. We zijn er nog net op tijd, even voor tien uur. We hebben eerst op de tv Vinokourov een bergrit zien winnen. (Een dag later zal Vinokourov wegens doping geroyeerd worden...) Om half elf rijden we naar het centrum van de stad, dat toch nog 15 km verderop ligt. Af en toe vergissen we ons echt in de afstanden in dit continent.

We kunnen de auto kwijt in een parkeergarage bij Jasper Street temidden van de fraaie hoogbouw, echt “in the very hearth of the city” , recht tegenover het Canada Place - gebouw met zijn koperkleurige facade. Te voet verkennen we eerst het modernistische Shaw Convention Center (award winning construction), waarvan we abusievelijk denken dat het een modern vormgegeven metrostation is vanwege de vele roltrappen. Het is tegen de steile oever van de North Saskatchewan River gebouwd. Vlakbij ligt het tophotel van de stad, het Fairmont Hotel MacDonald uit 1915. Uitzicht over het rivierdal, dat de stad in een noord- en een zuidkant verdeelt. Vlakbij staan blasfemische beelden van Hindoe - godheden, zoals Ganesha en Vishnoe. Wat hebben die hier eigenlijk te zoeken?

We geraken in een meer vervallen buurt met een r.-k.. Oekraïense kerk in orthodoxe stijl en een r.-k.. kerk in Chinese stijl. Hier ligt ook een mini - Chinatown, natuurlijk met Chinatown Gate, een welkomsboog. De boog symboliseert de vriendschap van Edmonton met de Noord-Chinese zusterstad Harbin in Mansjoerije. Het is een louche omgeving trouwens, waarschijnlijk moet hier ook ergens de rosse buurt gevestigd zijn. Niet veel verder ligt het echte centrum van de stad, de Churchill Square, omgeven door wolkenkrabbers. De hoogste is die van Manulife Place, een blauwe gigant van 36 verdiepingen. Op het plein is feest, er is een soort 'preuvenemint' (elk jaar eind augustus op het Vrijthof in Maastricht) aan de gang met een kleine 200 eetkraampjes. Alle keukens van de wereld zijn er vertegenwoordigd. We vinden het echter te warm om te eten, het is weer eens 32 graden. We strijken neer op een terras voor … koffie. Het rondslenterend volk is zomers gekleed, dus uiterst schaars zodat je goed kunt zien hoeveel tatoeages en hoeveel kilo’s vet ze te veel met zich meedragen. Kantoorpersoneel in kostuums eet boterhammetjes uit een lunchtrommeltje. Kunstenaars prijzen er hun waar aan en hier en daar speelt een amateur-muziekbandje.

Aan de noordzijde van het plein achter een spiegelvijver met fonteinen en beelden ligt City Hall, een piramideachtig, glazen gebouw met veel natuursteen en marmer erin verwerkt. Van buiten vinden we het niet zo fraai (te kubistisch), maar van binnen kan het met name Jos veel beter bekoren, veel licht met een verrassend elegante vormgeving met veel schuine lijnen. Je kunt er vrij rondlopen, niemand die je iets in de weg legt. Er vindt net een foto-expositie van fraaie opnames van Taiwan plaats. Hier ligt inderdaad het culturele centrum van de stad met veel bioscopen, theaters en kunstgalerijen.

We lopen daarna een aantal pedways af (zie hiervoor Calgary), die hier een totale lengte beslaan van een ongelofelijke 17 km! Ze kronkelen niet alleen bovengronds door de stad, maar hier en daar ook ondergronds. Vooral de walkway die door het warenhuis The Bay loopt ziet er geweldig uit: galerijen met bruine en okerkleurige marmer bekleed, bekroond door een grote koepel die stralend licht doorlaat. We komen uit bij de skyway die de verbinding vormt met de kantoorkolos van de ING-bank. Laat dit nou net de minste zijn: geen volk op de been, meeste winkels gesloten, wel wat matige moderne kunst aan de verder kale witgepleisterde muren en, als klap op de vuurpijl: een éénpersoonsroltrap. Is hier misschien sprake van Hollandse zuinigheid of kunnen zij gewoon niet met de grote jongens meespelen?

Het Legislative Building
We maken nog een omweg door het oudere Edmonton (dus zonder hoogbouw, maar met gerenoveerde gevels) en zoeken de auto op. We steken de rivier over, belanden in een park en zien aan de overkant, relatief gemakkelijk bereikbaar, het Legislative Building; ofwel het parlement van de staat Alberta. Per slot van rekening is Edmonton de hoofdstad en niet Calgary, dat iets groter is. Beide steden hebben zo rond de één miljoen inwoners en zijn nog steeds fors groeiende. Rondom het parlement (in 1912 gebouwd op de plek waar oorspronkelijk het Fort van Edmonton lag) ligt een park met tal van monumenten, zoals eeuwige vlammen, standbeelden en gedenkplaten voor de Joodse slachtoffers van WO II, de oorlogsveteranen, de Indianen, de immigranten uit de Oekraïne, noem maar op. In de grote vijver spartelen tal van kinderen die verkoeling zoeken. Een constable bewaakt van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat een andere vijver; de stralen van de fontein ervan zijn zo krachtig dat ze wel eens iemand zouden kunnen verwonden.

Schoolklas uit Hongkong met baardige begeleider
We hebben toegang tot het parlement tot/met de rotonde met koepel, waarin veel kostbare steensoorten zoals graniet en marmer zijn verwerkt. Een groep Chinese kinderen zwermt uit over de ruimte. Jos knoopt een praatje aan met de oudere begeleider die een volle baard heeft (dat zie je ook niet vaak bij iemand van het Mongoolse ras): hij blijkt leraar / mentor te zijn van een schoolklas op excursie uit Hongkong, een collega dus!

Krachtige onweersbui trekt over
Om half zes rijden we door het drukke verkeer terug naar het motel, waar we een uurtje doorbrengen op de kamer voor we gaan eten bij het belendende restaurant. Buiten is zwaar weer op til. De hemel is inktzwart en het onheil drijft in rap tempo onze kant op. We bekijken met groeiende interesse deze thunderstorm, die wel eens zou kunnen ontaarden in een tornado. Ineens breekt de hel los: striemende regen, huilende wind, het water valt echt met bakken tegelijk uit de hemel en de straten staan al gauw blank. Het verkeer op de highway raast desondanks gewoon door, wat ons toch wel verbaast. Na een half uurtje is de storm overgetrokken en breekt er een waterig zonnetje door.

Edmonton ligt in het midden van de provincie Alberta en geeft toegang tot het Grote Noorden van Canada.

Edmonton ontwikkelde zich op het terrasland aan de oever van de bochtige North Saskatchewan River. Het stadscentrum is modern en ruim van opzet. Eigentijdse openbare gebouwen, zoals de City Hall (stadhuis) of het Edmonton Convention Center domineren brede groenstroken, zoals het Sir Winston Churchill Square. De "Ribbon of Green", een 55 km lang groen "lint" omvat een reeks parken langs de rivier. Tussen de dichtbij gelegen luchthaven en de stad liggen industrieterreinen, abattoirs en opslagplaatsen langs de spoorlijn van de Canadian National Railways. Ten westen daarvan verrijzen luxe flatgebouwen en bungalows. In het zuiden grenst de campus van de universiteit van Alberta aan de industrieterreinen. In het uiterste westen ligt de West Edmonton Mall, het grootste handels- en winkelcentrum ter wereld met een oppervlak van bijna 500.000 m².De Mall omvat ook hotels, een amusementspark, mini-golf en een casino. Deze zonnigste stad van Canada is een toeristische trekpleister. Ongeveer twaalf miljoen bezoekers komen jaarlijks naar Edmonton voor het internationale jazz festival in juni, het alternatieve theater in augustus (het grootste van Noord - Amerika) en om zich te vergapen aan de vermaarde Hi Level Bridge.

Bevolking 700.000 inwoners (agglomeratie 1.000.800 inwoners)
Oppervlakte: 700 km²
Bevolkingsdichtheid: 950 inw/km²

Alberta Legislative Building, de parken langs de rivier (Ribbon of Green), City of Edmonton Archives, stadhuis (City Hall), Edmonton Convention Centre, het planetarium, Fort Edmonton Park, Provincial Museum, West Edmonton Mall, de High Level Bridge.

Industrieën: olie, chemie, kunststof, vliegtuigfabrieken, voedingsmiddelen. Overheidsdiensten. Toerisme.

De Hudson Bay Co. bouwde in 1795 een fort op de noordelijke rivieroever, ter bescherming van de pelshandel. De conflicten met de plaatselijke Indianen duurden 25 jaar en in 1807 werd het fort verwoest. Na de fusie van de Hudson Bay Co. met de North-West Co. werd in 1820 een meer solide versterking gebouwd. Edmonton werd het knooppunt van wegen naar het arctische noorden, de Canadese Rocky Mountains en de Hudsonbaai. Na omvangrijke overstromingen in 1825 en 1830 werd een nieuw fort gebouwd op de locatie van de tegenwoordige Alberta Legislative Building. Omstreeks 1870 vestigden zich nieuwe migranten rond het fort en na de komst van de eerste stoomboot in 1875 volgde een snelle ontwikkeling. In 1879 werd een telegraafkantoor geopend en de telefoon volgde in 1886.

Na de goldrush van Klondike in de Yukon Territory in 1898 werd Edmonton een bevoorradingsplaats voor de gouddelvers. Met 7.000 inwoners in 1904 kreeg Edmonton stadsrechten en twee jaar later werd het de hoofdstad van de provincie Alberta. Deze nieuwe functie en de aanleg van de Canadian Northern Railway stimuleerden de groei en opbloei van Edmonton. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog woonden er al 50.000 mensen. Maar de grootste impuls was de ontdekking van het aardolieveld van Leduc, 32 km zuidelijk van de stad, in februari 1947. De stad werd het centrum van de Canadese olie-industrie en 80% van Canada's nieuwe olie vloeit door pijpleidingen die dwars door de stad lopen. Het aardgas uit de streek wordt tot Montreal en zelfs Californië getransporteerd. Deze onverwachte rijkdom en de positie van Edmonton als verbindingscentrum trokken de laatste jaren talrijke nieuwe industrieën aan, zoals vliegtuigfabrieken, werktuigbouw- en voedingsmiddelenbedrijven. In economisch opzicht is Edmonton de vijfde stad van Canada, bekend als de "stad waar alles mogelijk is".

EDMONTON